اتيوفيا كه تهامه و يمن و سند و هندوچين ، در آن است و اسقوتيا كه ارمنستان و خراسان و تركستان و خزر جزء آن باشد . و از شگفتىهاى كرهء زمين آتش بسقلية در اندلس و هند كه در سنگى شعله‌ور است و اگر كسى بخواهد از آن شعله‌اى برگيرد ، روشن نمىشود ، و در بسقليه مورچه بزرگ ، موسوم به فرسانا وجود ندارد و در سرزمين قرطبه به علت كثرت درندگان ميمون وجود ندارد . در سرزمين روم بر كناره درياى خزر سرزمينى است به نام مستطله كه زمستان و تابستان در آنجا باران مىبارد و مردمانش نمىتوانند كشت خود را خرمن‌كوب نمايند يا آن را در معرض باد قرار دهند ، بلكه آن را به صورت سنبل در خانه‌هاى خود جمع‌آورى مىكنند ، سپس به حد حاجت برداشته و با دستهاى خود مىمالند و بعد آرد كرده ، مىپزند ، و در سرزمين آنان باز زياد است ، به فراوانى كلاغ نزد ما ؛ آنها همچون دسته‌ها هستند و زيادى آنها موجب شده تا مردم نتوانند مرغ نگهدارند . و در تمام تابستان بر اهل حجاز و يمن باران مىبارد ، و در زمستان زمين را شخم مىزنند ، لذا باران در صنعاء و نواحى وابسته ، در حزيران ، تموز و آب و گاهى در ايلول مىبارد كه از سحر تا مغرب ادامه دارد ، و هنگامى كه مردى با مردى در ميانه روز صحبت مىكند ، مىگويد : « عجله كن قبل از بارش باران » ، چرا كه باران در اين روزها حتما مىبارد . و بيتان و جدا در اندلس ، از ديگر شگفتىهاست كه هنگام فتح در شهر پادشاهان ، يكى از آن دو خانه را گشودند كه سراى پادشاهان بود و در آن بيست و چهار تاج به تعداد پادشاهان يافتند كه ارزش آنها بر كسى آشكار نيست و بر هر تاج نام صاحب و سالهاى عمر و مدت پادشاهى او نوشته شده است ، و سفره سليمان بن داود عليه السلام در آنجا يافت شد ، و بر در خانه ديگر بيست و چهار قفل يافتند كه هر